هر فضيلت و كمالى اثبات مىكند ، و امتياز شرافت جنسيت و صنفيت را از ميانه برمىدارد ، و مزيت افراد انسانيه را فقط بر كمال عقلى و نفسى قرار مىدهد . و كم ، دينى يافت مىشود كه اين مزيت در او بوده باشد . ملاحظه كن كه چگونه دين برهما انسان را بر چهار قسم كرده يكى : برهمن و ديگرى : چهترى و سيمى ويش و چهارمى شودرو [ 1 ] و اول درجه شرافت را فطرةً از براى برهمن قرار داده است ؛ پس از آن از براى چهترى . . . ، و قسم چهارم را در جميع مزاياى انسانيت از همه پست‌تر شمرده است . و اين يكى از اعظم اسباب شمرده مىشود از براى عدم ترقى متدينين بدين برهما در علوم و معارف و صنايع چنان كه شايد و بايد ، و حال آنكه اقدم امم مىباشند . [ 2 ] و ديانت عيسويه برحسب انجيل شرافت را از براى جنس بنىاسرائيل اثبات كرده ، غير آن جنس را به اسامى حقيره ذكر مىكند و پيروان آن دين اگرچه از اين حكم سرباز زده امتياز جنسيت را برداشتند [ 3 ] و لكن صنف قسيسها [ 4 ] را آنقدر شرافت دادند كه نيز موجب خست ساير نفوس گرديد ، زيرا آنكه قبول ايمان و غفران ذنوب را در تحت قدرت آنها قرار دادند و گفتند نفوس ديگران را اگرچه به عالىترين درجهء كمال رسيده باشد آن قدرت نيست كه عرض ذنوب خود را به درگاه الهى كرده طلب مغفرت نمايد بلكه بايد اين امر به واسطهء قسيسها صورت پذيرد ، و همچنين گفتند قبول ايمان در نزد خداوند تعالى موقوف بر قبول قسيس است و اين حكم جنت بخش نفوس را از انجيل اخذ نمودند ، چونكه در آن نوشته شده است « هرچه شما در زمين بگشاييد در آسمانها گشاده مىشود ، و هرچه شما در زمين ببنديد در آسمانها بسته مىشود » و تا زمانيكه اين عقيدهء خسّت‌بخش نفوس در امت نصرانيهء بلاد فرنگ متمكن و پايدار بود ،

--> [ 1 ] . دربارهء اين تقسيمات ، نظرات ديگرى هم گفته شده كه جاى بحث آن اينجايگاه نيست . [ 2 ] . أقدم أمم : كهن‌ترين ملت‌ها ، ديرين‌ترين كشورها . هنديان اقدم امت‌ها نبوده‌اند . [ 3 ] . چنان كه ملاحظه مىفرماييد اين بيانات نيز از مسامحه و نقص بر كنار نيست . [ 4 ] . قسيس ، بكسرق : كشيش ، دانشمند و روحانى مسيحى .